ترجمه

 سی امین سالگرد انقلاب اسلامی غرق در بحران

دی ولت

اولریش تیلگنر Urlich Tilgner ژورنالیست آلمانی عمدتا از کشورهای خاورمیانه گزارش می دهد. او که جنگ عراق را به طور زنده از بغداد گزارش می کرد از برندگان جایزه بهترین ژورنالیست آلمان در سال 2004 است. وی پس از آن به طور متناوب برای کانال های تلویزیونی و روزنامه های مختلف از تهران خبر تهیه کرده است. آخرین گزارش وی را از تهران درباره وضعیت ایران در آستانه سی امین سالگرد انقلاب اسلامی که در سایت روزنامه دی ولت (16 ژانویه) منتشر شده است، می خوانید:

تدارکات جشن های انقلاب با مشکلات عظیم در تهران جریان دارد. جشنواره های تئاتر و فیلم، سخنرانی ها و نمایشگاه ها باید یادآور سقوط شاه در سی سال پیش و تأسیس جمهوری اسلامی باشند. لیکن ایران در شرایط فعلی در یک بحران سیاسی بسر می برد چرا که کاهش قیمت نفت تمامی اقتصاد کشور را به لرزه در آورده است. محمود احمدی نژاد رییس جمهوری ایران در برابر یک فروپاشی مالی قرار گرفته است. کسری بودجه دولت بطور فزاینده افزایش می یابد و درآمدهای میلیاردی نفت دیگر کفاف یارانه ها و تأمین واردات را نمی دهد.

ناامنی در تهران افزایش می یابد. صدای انتقاد از دولت بلندتر می شود. قیمت میوه، سبزی و گوشت تا پنجاه درصد گرانتر شده است. زنان در شهرها از مقررات حجاب اسلامی ابراز نارضایتی می کنند و هنگامی که بهار فرا می رسد و هوا گرمتر می شود، آنها لباس های نازکتر و روسری های کوچکتر می پوشند. بسیاری از زنان جوان تنها به این دلیل موهای خود را می پوشانند که مأموران امنیتی رعایت حجاب را کنترل می کنند.

موج مصرفی که در اواخر دهه نود تمام کشور را در بر گرفت از یک سو منجر به سیاست زدایی شد و از سوی دیگر به تغییر شیوه زندگی مردم انجامید. امروز بیش از دو و نیم میلیون نفر به دانشگاه می روند و این رقم پانزده برابر بیش از دوران شاه است. زنان در دانشگاه ها اکثریت را تشکیل می دهند و بیش از پیش به بازار کار هجوم می آورند. در بلند مدت، برابرخواهی زنان آن هم زیر حجاب تحمیلی، به وجه مشخصه جامعه ایران تبدیل خواهد شد. همین امروز نیز زنان دانشگاهی با مشکل پیدا کردن شریک زندگی روبرو هستند چرا که مردان از برتری علمی آنها و نقش آنان در خانواده هراس دارند. اغلب زنان در برابر این انتخاب قرار می گیرند که آیا ازدواج کرده و به خانه داری و بچه داری بپردازند و یا راه ترقی شغلی را در پیش گیرند.

پیش از انقلاب سن ازدواج حدود بیست و یک سال بود. امروز ایرانیان جوان پنج سال بیشتر به خود فرصت می دهند و این در حالیست که در شهرها اگر هم ازدواجی در کار باشد، زنان در 26 سالگی و مردان در 31 سالگی ازدواج می کنند. کاهش شدید نرخ تولد به تغییرات شدید در معماری خانه ها انجامیده است. اغلب آپارتمان های جدید نصف آپارتمان های قبلی مساحت دارند. این امر البته تنها به کوچک شدن خانواده مربوط نمی شود. از آنجا که قیمت مستغلات به مرحله انفجار رسیده است، بیش از پیش ایرانیان کمتری می توانند آپارتمان شخصی داشته باشند و اگر هم چنین امکانی برایشان وجود داشته باشد، خانه هایشان خیلی کوچکتر از خانه والدین شان است.

احمدی نژاد برای کاهش تناقضات اجتماعی دستور داده است برای تنگدستان خانه بسازند. این امر تنها به این دلیل ممکن بود که واردات سیمان و آهن از سوی دولت با یارانه های میلیاردی حمایت می شد. از همین رو نیز بر میزان مصرف افزوده گشت، بدون آنکه چرخه اقتصاد کشور بطور پایدار رشد کرده باشد. علاوه بر این، ایران با قیمت بالای نفت نمی توانست عاریه زندگی کند و دولت بیش از پیش هزینه واردات و یارانه ها را از محل درآمد نفتی پرداخت می کرد. همین روند مانع تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران شد.

در این میان درست همین تغییر ساختاری یکی از اهداف بزرگ پس از انقلاب بود. به این ترتیب که بر خلاف زمان شاه، می بایست صنایع مستقل شوند و دیگر به درآمدهای نفتی وابسته نباشند. ولی جنگ هشت  ساله علیه عراق این کشور را سالها به عقب راند. منابع اقتصادی ایران تماما به کار گرفته شدند تا از یک شکست نظامی جلوگیری شود. جنگ بر سیاست داخلی نیز تأثیرات شدید نهاد. شرایط جنگی این امکان را به وجود آورد تا مخالفان رهبری اسلامی از میان برداشته شوند. تا امروز نیز فرهنگ سیاسی ایران نه از سقوط شاه، بلکه بیش از آن، متأثر از جنگ است که جنگ آمریکا و عراق در سال 2003 نیز بر آن افزوده گشت. اگر تا آن زمان بسیاری از ایرانیان امیدوار بودند که فشارهای خارجی و حتی مداخله ارتش آمریکا ممکن است مناسبات سیاسی و اجتماعی را در ایران تغییر دهد، مشکلات عمیق آمریکا در عراق سبب از میان رفتن این امید شد. دیگر نمی شد به کمک آمریکا امیدی داشت. برای بسیاری از منتقدان در مقایسه نابسامانی های داخلی ایران با آنچه بر اثر جنگ در افغانستان و عراق پیش می رود، همانا نظام اسلامی ایران به مثابه بد در برابر بدتر بیشتر قابل قبول است.

از طرف دیگر، بهبود وضعیت اقتصادی سالهای  گذشته سبب سیاست زدایی در جامعه گشت و این امکان را به احمدی نژاد داد تا وعده های اقتصادی به مردم کشورش بدهد.  لیکن با کاهش 60 درصدی قیمت نفت این سیاست اینک با مانع روبرو شده است. یارانه ها را دیگر نمی توان تأمین کرد. درست مانند سالهای دهه هفتاد در دوران شاه، ایران با مشکلات سیاسی و اقتصادی روبروست که جمهوری اسلامی را در برابر تصمیمات تعیین کننده قرار می دهد.

در چنین موقعیتی است که مرزهای اختیارات ریاست جمهوری به نمایش گذاشته می شود چرا که درباره مسائل مهم، این همچنان آیت الله علی خامنه ای است که به مثابه رییس کشور تصمیم می گیرد. آیت الله خامنه ای که جانشین آیت الله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی است در سالهای گذشته نیز سیاست را از پشت صحنه هدایت می کرد. تنها در سایه رهبر کشور و موافقت او بود که احمدی نژاد توانست سیاست خارجی افراطی خود را پیش ببرد. درست مانند آیت الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی، که در مورد مسائل مرکزی در جمهوری اسلامی در طی دهه هشتاد تصمیم می گرفت- مانند آزادی دیپلمات های آمریکایی که در اشغال سفارت آمریکا به گروگان گرفته شده بودند و یا آتش بس در جنگ با عراق- امروز این آیت الله خامنه ای است که در آینده نیز درباره چگونگی رابطه با آمریکا و سمت و سوی انتخابات ریاست جمهوری بعدی تصمیم می گیرد.

با توجه به نارضایتی فزاینده مردم به دلیل افزایش مشکلات اقتصادی و اجتماعی برای احمدی نژاد مشکل خواهد بود که بتواند در یک انتخابات آزاد نیم بند برای بار دوم پیروز شود. او از هم اکنون مبارزه انتخاباتی را آغاز کرده و با وجود جنگ غزه درباره خواسته خود مبنی بر نابودی اسراییل سکوت کرده است. اینکه او به باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهوری امریکا تبریک گفت، حتی بیانگر این است که وی آماده تلاش برای حل اختلافات سیاسی با آمریکاست. احمدی نژاد می داند تا چه اندازه اکثریت مردم ایران خواهان حل این اختلاف طولانی با آمریکا و از سرگیری روابط دیپلماتیک با این کشور هستند.

این گونه است که جمهوری اسلامی پس از سی سال که از بنیانگذاری آن می گذرد، در برابر یک تصمیم قرار گرفته است. اگر در انتخابات [ریاست جمهوری] ماه ژوئن هیچ مسیر تازه ای در پیش گرفته نشود، حکومت همچنان پینه بسته تر و ساختارهای خودکامگی مستحکم تر خواهند شد.

| © 2008 | | alefbe - journalist | | berlin | | germany |