ژورنالیست/ترجمه/ بمب اتمی تا پایان سال 2008

ترجمه

بمب اتمی تا پایان سال 2008

ظاهرا سیاستمداران غربی میل ندارند احمدی نژاد و وعده های قدرت اتمی و جشن هسته ای او را جدی بگیرند. دانشمندان اما از زوایای دیگری به «هارت و پورت» رییس جمهوری اسلامی ایران نگاه می کنند و آزمایش ها و پژوهش های آنها نشان می دهد گاه باید آنچه را مضحک به نظر می رسد، بیش از این جدی گرفت. گزارش اشپیگل آنلاین (21 فوریه) را درباره برنامه اتمی ایران و پژوهش دانشمندان اتحادیه اروپا می خوانید که «کمی» با گزارش سازمان سیا تفاوت دارد:

کارشناسان اروپایی در یک بدل سازی کامپیوتری به این نتیجه رسیدند که رژیم ایران تا پایان سال جاری میلادی به اندازه کافی اورانیوم غنی شده برای تولید یک سلاح اتمی خواهد داشت. به این ترتیب ملایان چندین سال پیش از آنکه منابع امنیتی غربی گمان می کردند، به یک قدرت اتمی تبدیل خواهند شد.

در دسامبر گذشته پس از آنکه گزارش سازمان سیا درباره توقف برنامه اتمی جمهوری اسلامی در سال 2003 منتشر شد، در نگاه اول گمان می رفت که خطر رفع شده باشد. بر اساس این گزارش حدس زده می شد که «بسیار نامحتمل» خواهد بود که ایران تا سال 2009 به اندازه کافی اورانیوم غنی شده برای تولید بمب اتمی در اختیار داشته باشد. همین گزارش امکان چنین دستیابی را بین سالهای 2010 تا 2015 پیش بینی کرده بود.

ولی هر دو مورد این گزارش ممکن است خطاهای خطرناکی باشند. کارشناسان مستقل بلافاصله پس از انتشار گزارش یادشده در اینکه رژیم تهران هیچ علاقه ای به داشتن بمب اتمی نداشته باشد، به شدت اظهار تردید کردند. لیکن در مورد فاصله زمانی که در مورد دستیبابی رژیم ایران به بمب اتمی اظهار شده است، اکنون نشانه های بدی در دست است. یک بدل سازی کامپیوتری توسط متخصصان اتحادیه اروپا به این نتیجه رسیده است که ایران در زمانی بسیار پیش از آنکه حدس زده می شد، به اندازه کافی اورانیوم غنی شده خواهد داشت که از آن برای تولید بمب اتمی استفاده کند.

مجموعه مرکز پژوهشی کمیسیون اتحادیه اروپا در ایتالیا در چارچوب تولید برنامه ای جهت کنترل بهتر مواد هسته ای، بدل مشروح و مفصلی از سانتریفوژهایی تهیه کرده است که رژیم ایران در تأسیسات اتمی نطنز برای غنی سازی اورانیوم به کار می گیرد. نتیجه به دست آمده به شدت با حدس و گمان سازمان های امنیتی آمریکا تفاوت دارند. در یک سناریو، متخصصان کمیسیون مذکور، با فرض اینکه سانتریفوژهای گازی نطنز صد در صد دچار کمبود هستند، به آزمایش پرداختند. نتیجه نشان می دهد در این حالت، ایران تا پایان سال جاری میلادی می تواند بیست و پنج کیلوگرم اورانیوم غنی شده لازم را جهت مصرف یک سلاح اتمی تولید کند. در یک سناریوی دیگر، حتی اگر در حالتی که سانتریفوژها تنها از 25 درصد ظرفیت لازم برخوردار باشند، آنگاه ایران می تواند تا پایان سال 2010 مواد لازم برای تولید یک بمب اتمی در اختیار داشته باشد.

محاسبه ناشناخته ها

کمیسیون پژوهشی اتحادیه اروپا سانتریفوژهای گازی را به طور تکی بدل سازی کرده است و سپس به صورت انتزاعی در یک حرکت متوالی آنها را به کار انداخته است. متخصصان در این آزمایش باید روی انواع و اقسام موارد و حالات ناشناخته کار می کردند. از همین رو، یک فرض این بود که به شدت نامحتمل است سانتریفوژهای نطنز از صد در صد ظرفیت لازم برخوردار باشند. تنها یک چیز مسلم است و آن اینکه برنامه اتمی ایران در نطنز دارای هجده جریان متوالی است که هر جریان از صد و شصت و چهار سانتریفوژ تشکیل می شود. وقتی محمود احمدی نژاد رییس جمهوری اسلامی در آوریل 2007 از سه هزار سانتریفوژ صحبت کرد، کارشناسان غربی آن را تبلیغات توخالی پنداشتند. ولی آژانس بین المللی انرژی اتمی ادعای احمدی نژاد را در ماه نوامبر تأیید کرد.

محاسبات تئوریک

با وجود عدم اطمینانی که درباره جزئیات تأسیسات اتمی نطنز وجود دارد، ولی کارشناسان کمیسیون پژوهشی اتحادیه اروپا مطمئن هستند که نتایج بدل سازی کامپیوتری آنها واقعی است. البته تأکید می کنند آنچه به دست آورده اند تنها محاسبات تئوریک هستند. به عقیده آنها این محاسبات نشان می دهد که چه چیزی می تواند اتفاق بیفتد و نه اینکه دولت ایران واقعا به دنبال بمب اتمی است.

چرا نتایج آزمایش های کمیسیون اتحادیه اروپا تا این اندازه با حدس و گمان سازمان های امنیتی آمریکا تفاوت دارند؟ یکی از کارشناسان کمیسیون یادشده در گفتگو با اشپیگل آنلاین می گوید: «پرسش خوبی است!» و ادامه می دهد: «دولت آمریکا در دسامبر 2007 جزئیات فنی را که داده های آنها بر آن قرار گرفته است، منتشر نکرد».

در عین حال نمی توان ادعا کرد که گزارش سازمان سیا به معنای رفع خطر بوده است. چرا که این گزارش فقط به غنی سازی مخفی اورانیوم و یا ساختن یک بمب اتمی پرداخته است و نه به برنامه اتمی رژیم ایران که مدعی است جهت مصارف غیرنظامی است. اینکه مرز بین مصرف نظامی و غیرنظامی چه سریع می تواند از میان برداشته شود، تا کنون از سوی چندین کشور به اثبات رسیده است: بمب اتمی اسراییل، آفریقای جنوبی، هند، پاکستان و چین همگی از برنامه های اتمی حاصل شده اند که مدعی بودند برای مصارف صلح آمیز و غیرنظامی هستند.

برنامه مخفی تسلیحاتی

نشانه های زیادی وجود دارد که این نگرانی را که رژیم ایران فقط به دنبال اهداف خیر نیست، تأیید می کنند. همین دیروز (20 فوریه) مخالفان تبعیدی رژیم ایران تصاویر ماهواره ای متعددی را منتشر کردند که تأسیسات اتمی جمهوری اسلامی را نشان می دهند. ریچارد گاروین فیزیکدان و مشاور دولت آمریکا محاسبات خود را در ماه ژانویه چنین اعلام کرد که تأسیسات نطنز حتی با بهره برداری از حداکثر ظرفیت برنامه ریزی شده خود برای پنجاه و چهار هزار سانتریفوژ، نمی تواند به اندازه کافی اورانیوم اندکی غنی شده جهت یک نیروگاه اتمی تولید کند لیکن سه هزار سانتریفوژی که در حال حاضر نصب هستند، می توانند به خوبی اورانیوم به اندازه کافی غنی شده را برای ساختن بمب اتمی تولید کنند.

اینکه ایران حدود دو هفته پیش موشک ماهواره ای به فضا پرتاب کرد، نقشی در کاهش نگرانی نسبت به برنامه های اتمی آن ندارد چرا که موشکی که بتواند ماهواره به فضا بفرستد، خیلی راحت می تواند روزی به یک کلاهک هسته ای تجهیز شود.

رونالد شنکل مدیر کمیسیون پژوهشی اتحادیه اروپا هفته گذشته در نشست سالانه اتحادیه دانشمندان آمریکا در بوستون بدون آنکه مستقیم از آمریکا و انگلستان نام ببرد که اخیرا مبالغ زیادی در مدرنیزه کردن تسلیحات خود سرمایه گذاری کرده اند، خواهان یک بازنگری سیاسی از سوی سیاستمداران شد. به نظر او قدرتهای اتمی به جای اینکه زرادخانه های خود را نوسازی کنند، باید این امکان را فراهم آورند که تأسیسات اتمی آنها مرتب مورد کنترل قرار گیرد و گامهای واقعی جهت خلع سلاح اتمی بردارند.

رونالد شنکل امیدوار است آژانس بین المللی انرژی اتمی توانایی بیشتری از خود نشان دهد. او در گفتگویی با اشپیگل آنلاین گفت: «این آژانس به یک برنامه واقعی کنترل تسلیحات نیاز دارد». به نظر شنکل، آژانس تا کنون خود را به مواد مادر و تأسیسات هسته ای محدود کرده است. اما زوایای دیگری از برنامه های اتمی را نیز باید مدّ نظر قرار داد، از جمله از تولید مواد انفجاری تا تأسیسات آتش زنه ای. به نظر وی «هدف باید یک کنترل واقعی جهت منع گسترش سلاحهای کشتار همگانی باشد و نظارت باید با کنترل بیشتری همراه شود».

بسیاری از کارشناسان بر این عقیده اند که برنامه اتمی رژیم ایران نیز باید تحت کنترل شدیدتری قرار گیرد. گزارش سازمان سیا در دسامبر گذشته تغییری در این نظر نداده است. در این گزارش آمده بود: «ما با اطمینان زیاد به این نتیجه می رسیم که تهران در پاییز 2003 برنامه خود را جهت تولید بمب اتمی متوقف کرده است». ولی نه این جمله به عنوان نخستین جمله این گزارش، بلکه آخرین جمله آن است که از اهمیت تعیین کننده برخوردار است: «ما با اطمینان زیاد به این نتیجه می رسیم که ایران اگر تصمیم بگیرد، از امکانات علمی، فنی و صنعتی برای تولید بمب اتمی برخوردار است».

-----------------------------------------------------------------

متن اصلی به زبان آلمانی:

http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/0,1518,536157,00.html