ژورنالیست/ترجمه/قدرت های نفتی جدید در خاور دور

ترجمه

قدرت‌ های جدید نفتی در خاور دور

تاریخ و سیاست معاصر ایران بوی نفت می دهد. اقتصاد ایران تاوان ارثیه ای را می دهد که طبیعت برای ایرانیان به جای نهاده است و بیش از آنکه سبب رفاه و آسایش آنان شود، تا کنون همواره سبب دردسر آنان گشته است. اقتصاد ایران بدون نفت یک اقتصاد بدوی و نارساست. حال اگر با وجود نیاز روزافزون کشورهای صنعتی و در حال رشد، بر شمار کشورهای تولیدکننده نفت چنان افزوده شود که ذخایر نفتی ایران و پالایشگاه های از دور خارج شده آن نتوانند به رقابت در صادرات این ثروت طبیعی بپردازند، چه بر سر اقتصاد تک محصولی ایران خواهد آمد؟

آنچه می خوانید گزارش خواندنی اشپیگل آنلاین (25 ژوئن) در مورد کشف روزانه میادین نفتی و بنای پالایشگاه های مدرن در کشورهای خاور دور است که از سالها پیش به دلیل رشد روزافزون اقتصادی خود به «ببرهای آسیا» معروف شده اند.

حفاری های سواحل کشورهای آسیای جنوب شرقی که به ببرهای آسیا مشهورند بیش از پیش به ذخایر گاز و نفت می رسد. ویتنام از همه بیشتر شانس آورده است. در این کشور فرشی از ذخایر نفتی از شمال تا جنوب گسترده شده که یک «ذخیره غول آسا» مشابه آنچه در عربستان سعودی وجود دارد، تنها بخشی از آن است.

جهانگردان جوان و کوله به پشت هایی که از اروپا و آمریکا رهسپار خاور دور می شوند از مدتها پیش کعبه ساحلی را در این منطقه کشف کرده بودند: ساحل سیهانوک در کرانه کامبوج، جایی که کاجهای گرمسیری و نخل های شیرین تا لب آب سایه گسترده اند.

تا کنون می شد در صندلی های حصیری زیر سایه نخل لم داد و خرچنگ کبابی خورد و بهترین زندگی را کرد. ولی حالا در بندر سیهانوک خیل اتاقک های مهندسی و دستگاه های حفاری و لوله های نفت منظره دیگری را به نمایش می گذارند: گاز و نفتی که در ساحل استوایی و کنار پلاژها و بر شنی که مانند پنبه نرم است، کشف شده اند. این کشف نه تنها بندر خواب آلود سیهانوک بلکه تمامی کامبوج را که یکی از فقیرترین کشورهای آسیاست و حال می خواهد با این ثروت طبیعی یک گام بزرگ به جلو بردارد، از خواب بیدار خواهد کرد.

کنسرن آمریکایی چورون Chevron در حفاری های آزمایشی خود در این منطقه همزمان در چهار چاه از پنج چاه حفرشده به نفت رسید. کشفی که چورون آن را «با اهمیت» نامیده است. تخمین زده می شود از شش میدان نفتی پانصد میلیون بشکه طلای سیاه به دست آید و این همه ممکن است مانند دیگر ذخایر نفت و گاز که در حال حاضر در خاور دور تقریبا بطور روزانه کشف می شوند، تازه آغاز کار باشد.

بهره برداری تا عمق 2800 متری دریا

مالزی به دنبال تبدیل شدن به یک قدرت نفتی است و به این منظور به دور از سواحل تفریحی در منطقه ای واقع در جزیره بورنئو در شمال این کشور به حفاری مشغول است. عمق حفاری در این منطقه تا 2800 متر از سطح دریا می رسد.

ویتنام در حال حاضر سومین تولیدکننده نفت در این منطقه است. این کشور سوسیالیستی از نظر زمین شناسی واقعا شانس آورده است چرا که میدان های نفت و گاز آن چندان از ساحل دور نیستند و در آبهای مسطح و خلیج تونکین مانند یک فرش زیردریایی تا منتهی الیه جنوبی این کشور می رسند.

حتی میانمار (برمه) نیز در دریا سکوهای حفاری بر پا داشته است البته بیشتر به عنوان منبع ماده خام برای چین. دولت نظامی میانمار ادعا می کند صاحب ذخایر نفتی بالغ بر سه میلیارد و دو میلیون بشکه است و با شرکت ملی نفت چین قراردادی برای بهره برداری از دیگر میدانهای نفتی بسته است. قرار است خط لوله میدانهای جدید نفتی از ایالت یونان واقع در جنوب چین عبور کند.

هم چنین روسیه که مهمترین فروشنده اسلحه به دولت نظامی برمه است، قرار است با شرکت روسی «نفت خارجی» در برمه به جستجوی میدانهای نفتی بپردازد. شاید روسیه در برابر این فعالیت اکتشافی جنگنده های میگ 29 به دولت نظامی برمه بدهد.

تایلند و فیلیپین نیز در عین حال شتابزده به اعطای امتیاز و مجوز برای کشف میدانهای نفت و گاز که در طول میلیونها سال از گیاهان و جانوران فسیل شده در عمق دریا و جنگلهای ساحلی به وجود آمده اند، مشغولند. پیش بینی آینده کشورهای نفتی جدید در خاور دور تا حد زیادی بر این انتظار قرار گرفته است که این ارثیه فسیلی هرگز به پایان نمی رسد. درست همانگونه که در سلطان نشین برونی (در همسایگی مالزی) اتفاق افتاد. جایی که زمامداران آنقدر نفت از زیر زمین بیرون کشیدند که امروز تولید روزانه آن فقط 198 هزار بشکه است.

کشور نفت خیز اندونزی نیز تجربه ای مشابه را از سر گذراند. نابسامانی اقتصادی و فساد در اندونزی بدون اینکه بر روی پالایشگاه های مدرن سرمایه گذاری شود، سرانجام به استهلاک میادین نفتی منجر شد. اندونزی به عنوان تنها کشور از دوازده عضو اوپک به صادرکننده خالص نفت تبدیل شد در حالی که ذخایر آن بر بیش از چهار میلیارد بشکه دلالت داشت. این وضعیت ممکن است با کشف میادین جدید نفتی که در جاوه شرقی و مرکزی قرار دارند، تغییر کند.

حفاری در کنار بلندترین قله

تلاش کشورهای نفتی مانند مالزی و ویتنام نه تنها سبب بالا رفتن قیمت نفت در بازار جهانی می شود، بلکه بیش از هر چیز جستجو برای کشف میادین نفتی در مناطق دور از ساحل را در این کشور جذاب می کند. آنها می خواهند با گاز و نفت خود بیش از همه رشد اقتصادی را آغاز کنند که بر اساس آن بتوانند در مبارزه بین ببرهای منطقه رقابت کنند. هنوز به اصطلاح بحران آسیا در این منطقه فراموش نشده است که درست ده سال پیش با کاهش ارزش ارز تایلند آغاز شد و تمامی ملل خاور دور را با خطر نابودی روبرو ساخت.

در این میان کشورهایی که در آن زمان به سختی دچار آشفتگی شده بودند، دوباره زور بازو نشان می دهند. آنها رشد اقتصادی خود را دو برابر کرده و حال به برکت نفت خود به ببرهای دیگر چنگ و دندان نشان می دهند. بزرگترین پیشرفت را مالزی داشته است که به برکت کارخانجات الکترونیک خود به یک کشور با تکنولوژی برتر تبدیل شده و علاوه بر آن نفت هم صادر می کند.

با کمک شرکت های خارجی مانند رویال داچ شل و شرکت آمریکایی مورفی اویل که در حفاری آبهای عمیق تخصص دارد، میادین نفتی در سواحل سبا بطور زنجیره ای مورد بهره برداری قرار می گیرند. قرار است در پاییز امسال در منطقه کیکه برای نخستین بار نفت فوران کند: ذخیره ای بالغ بر 350 میلیون بشکه. سه سال پیش نیز میدان نفتی گوموسوت کاکاپ با ذخیره ای بالغ بر 400 میلیون بشکه در مالزی کشف شد. شرکت مالزیایی پتروناس همراه با یک شرکت استرالیایی در ایالت سبا از میادین نفتی در دریا بهره برداری می کند که به مناسبت قله چهار هزار متری کینابالو به همین نام نامیده می شود.

از استخراج نفت تنها آسمانخراش های نو نیستند که در پایتخت مالزی سر به آسمان می کشند، بلکه یک پروژه عظیم در این کشور در دست اجراست که قرار است با یک خط لوله نفتی که از سراسر اندونزی رد می شود، اقیانوس هند را در غرب با عبور از مزارع چای و دره های جنگلی به دریای جنوب چین در شرق وصل کند.

ظهور غولهای نفتی

این خط لوله نفتی عظیم که 320 کیلومتر طول و بیش از 14 میلیارد دلار هزینه دارد، خط لوله نفتی سابق را از خط تولید خارج می کند. برای رسیدن نفت به دست خریداران مهمی مانند ژاپن و کره جنوبی در واقع نیمی از حمل و نقل نفت جهان در اینجا به انجام خواهد رسید.

طبیعی است کشوری مانند ویتنام که ابتدا باید سوخت خود را تأمین کنند علاقه ای به خط لوله نفت نشان نمی دهد. این کشور در جستجوی نفت در آبهای ساحلی خود به شدت و حدت به حفاری مشغول است. در حال حاضر سه میدان جدید با 700 میلیون بشکه نفت در جنوب ویتنام بهره برداری می شوند. همین چندی پیش شرکت نفت ویتنام و ژاپن از کشف یک میدان دیگر با ذخیره 37 میلیون بشکه خبر داد.

ولی بزرگترین ذخیره نفتی ویتنام در منطقه ای بین خشکی شمال این کشور و جزیره تفریحی هاینان در چین قرار دارد. هانوی روز یازدهم ژوئن برای جستجوی این منطقه با آبی به مساحت پنجاه هزار کیلومتر مربع آگهی مزایده داده است. منطقه ای که تخمین زده می شود پنج میلیارد بشکه ذخیره نفتی داشته باشد. این ذخیره یک «میدان غول آسا» است که مشابه آن تنها در عربستان سعودی و سیبری وجود دارد.

ولی تبدیل کامبوج به یک غول نفتی را تنها می توان در رؤیا دید. در آنجا بیش از هر چیز می بایست با فساد زمامداران حریص در پنوم پن پایتخت این کشور مبارزه شود تا بتوان آنچه را در آینده از درآمد نفت به دست می آید برای ساختن مدرسه و بیمارستان به کار برد.