ژورنالیست/ترجمه/پیشنهاد زهرآلود لاریجانی

ترجمه

پیشنهاد زهرآلود لاریجانی

اشپیگل آنلاین (1 اکتبر) در مقاله ای به بررسی سخنان لاریجانی در زمینه همکاری جمهوری اسلامی برای برقراری ثبات در عراق به شرط خروج آمریکا از این کشور پرداخته است که می خوانید:

معمولا چنین پیشنهادی را زهرآلود می نامند: «اگر آمریکاییها یک برنامه زمانبندی شده برای خروج از عراق ارائه کنند، ما به آنها در انجام آن کمک می کنیم». این را علی لاریجانی رییس هیئت مذاکره کننده جمهوری اسلامی به روزنامه «تایمز مالی» گفته است. به عبارت دیگر، اگر شما عراق را ترک کنید، ما با کمال میل در را برایتان باز خواهیم کرد و بعد خودمان برای برقراری آرامش در بین النهرین بر اساس برنامه های خودمان تلاش خواهیم کرد. در عین حال، لاریجانی هشدار داد حمله نظامی به ایران یک خطای بزرگ خواهد بود و درست مثل این است که «کسی دستش را توی لانه زنبور فرو کند».

هشدارهای آمریکا نیز دست کمی از سخنان لاریجانی ندارند. هفته گذشته سنای آمریکا از پرزیدنت بوش خواست سپاه پاسداران را که صد و بیست هزار عضو دارد، به دلیل دخالت هایش در عراق و حمایت از سازمان های شبه نظامی، در لیست سازمانهای تروریستی قرار دهد. سیمور هرش، خبرنگار نیویورکر نیز گزارش می دهد دولت آمریکا در حال تأمل بر روی این موضوع است که آیا بهتر نیست به جای تأسیسات اتمی همین سپاه پاسداران را مورد حمله قرار دهد؟

آخرین تحولات در دوئل رژیم ایران و آمریکا نشان می دهد به جای برنامه اتمی، این عراق است که در مرکز درگیری دو کشور قرار گرفته است. سیمور هرش می نویسد مشاوران بوش جنگ عراق را به مثابه «نبرد استراتژیک» بین جمهوری اسلامی و آمریکا در نظر می گیرند.

زمامداران تهران نیز احتمالا از همین زاویه به موضوع نگاه می کنند: از سالها پیش جمهوری اسلامی در پی آن است نقش خود را به عنوان قدرت منطقه از فلسطین تا افغانستان تثبیت کند. هر مترمربع از عراق که واشنگتن از آن عقب نشینی کند، بر اساس این منطق، باید در محدوده نفوذ جمهوری اسلامی در آید.

ولی درباره پیشنهاد لاریجانی چه می توان گفت؟ آیا یک سخنسرایی بی پایه است یا باید آن را جدی گرفت؟ از یک سو این پیشنهاد از زبان یک دولتمرد جمهوری اسلامی بیان شده و از سوی دیگر کمیسیون بیکر- هامیلتون که سال گذشته از سوی کنگره آمریکا مأمور تهیه یک گزارش شده بود، توصیه کرد بهتر است با تهران پشت میز مذاکره نشست.

ولی آنچه سبب بی اعتمادی به تهران می شود این است که جمهوری اسلامی دودوزه بازی می کند. اینکه سپاه پاسداران و دیگر نهادهای جمهوری اسلامی از گروههای شبه نظامی که آمریکا علیه آنها در حال جنگ است، حمایت می کنند تردیدی نیست. برای آمریکاییها این رفتار رژیم ایران که از یک طرف می خواهند مذاکره کنند و از طرف دیگر خرابکاری می کنند، قابل قبول نیست.

از سوی دیگر ایران و آمریکا در عراق منافع مشترک دارند و همه فعالیت های ایران در آن کشور علیه آمریکا نیست. از همین رو گیدو اشتاینبرگ از بنیاد دانش و سیاست در برلین معتقد است: «پیشنهاد ایران می تواند کاملا جدی باشد». او معتقد است ایران می خواهد به این ترتیب از خود یک چهره آگاه به مسئولیت سیاسی- منطقه ای از جمله رو به جهان خارج به نمایش بگذارد. اشتاینبرگ می افزاید البته بسیار بعید است که اهداف آمریکا و رژیم ایران بتوانند در یک جهت سیر کنند. با این همه هر دو دولت یک سود مشترک در عراق دارند و آن این است که عراق در هم فرو نپاشد. ولی درست در همین نقطه منافع مشترک نیز از بین خواهند رفت چرا که جمهوری اسلامی طرفدار روی کار آمدن یک دولت طرفدار خودش، و یا بهتر بگوییم، یک دولت سرسپرده است و یا اینکه دست کم تا حد ممکن نفوذ روی زمامدارانش داشته باشد. در حالی که آمریکا هیچ علاقه ای به روی کار آمدن یک دولت طرفدار جمهوری اسلامی در عراق ندارد. اشتاینبرگ در همین زمینه می گوید: «ولی پذیرفتن نقش جمهوری اسلامی در سرنوشت عراق می تواند بهایی باشد که آمریکا باید برای برقراری ثبات در عراق بپردازد». وی بر این گمان است که به همین دلیل آمریکا به حمله های لاریجانی پاسخی نخواهد داد.

واقعا هم آمریکا تا به امروز پاسخی به سخنان لاریجانی نداده است و سیاست خود را بر روی ترساندن جمهوری اسلامی متمرکز کرده است. البته اگر آن سخنان را به گونه ای دیگر بخوانیم، اصلا برای آمریکا جالب نیست: تا زمانی که شما در عراق هستید، ما مطمئنا هیچ کمکی نمی کنیم!

به عبارت دیگر «پیشنهاد» جمهوری اسلامی به اندازه کافی جالب نیست که آمریکا را از سیاست های خود باز دارد. به نظر آمریکا سیاست ترساندن جمهوری اسلامی نیز به اندازه کافی مؤثر نیست تا رژیم ایران را از دخالت در عراق باز دارد. از همین رو این درگیری تشدید خواهد شد. برژینسکی مشاور امنیتی پیشین آمریکا موقعیت را بحرانی ارزیابی می کند: «من فکر می کنم هر دو کشور به سوی جنگ می روند».