|
راه دوم
گزارشی درباره فعالیت های بنیاد «خانه
آزادی» در آمریکا
آیا راه دیگری به
غیر از جنگ برای «صدور» یا گسترش دمکراسی در کشورهای خودکامه وجود دارد؟ بنیاد
خانه آزادی در واشنگتن یک راه دوم را از سالها پیش تجربه می کند که فقط در پنج
سال گذشته در چهار کشور یوگسلاوی، گرجستان، اوکراین و قرقیزستان به ثمر رسید.
در زیر گزارش مجله اشپیگل (14 نوامبر) را در باره فعالیت های این بنیاد می
خوانید:
یک ویلا که اصلا
جلب توجه نمی کند در منطقه «دوپون» واشنگتن در کمتر از دو کیلومتری کاخ سفید
قرار دارد. حیاط و پارکینگ توسط چند دوربین نظارت می شوند و در ورودی فقط برای
مراجعه کنندگانی که پیشاپیش وقت گرفته اند، باز می شود. سازمانی که در این ویلا
مستقر است و گسترش دمکراسی در سراسر جهان را هدف خود قرار داده، میل ندارد در
مرکز توجه قرار گیرد. این ویلا مقر بنیاد «خانه آزادی» یکی از پنج بنیاد بزرگ
آمریکاست که به انقلابیان یاری می رسانند.
جعبه های متعدد بر
روی پله های مرمرین چیده شده اند. دو بار در روز مأموران پست اکسپرس می آیند تا
مطالب آموزشی جدید را تحویل گرفته و به سراسر جهان بفرستند. شعبه این بنیاد در
بوداپست پایتخت مجارستان در رأس فهرست گیرندگان قرار دارد. از آنجاست که مطالب
به اروپای شرقی، خاور میانه و کشورهای سواحل دریای خزر فرستاده می شود.
بنیاد خانه آزادی
در سال 1941 تأسیس شد تا بتواند در سراسر جهان یک بدیل در برابر ایدئولوژی
نازیسم قرار دهد. الئانور روزولت همسر رییس جمهوری وقت آمریکا یکی از مؤسسان آن
بود. در دوران جنگ سرد این سازمان در برابر دشمن جدیدی به نام کمونیست های
اروپای شرقی قرار گرفت و با میلیون ها دلار از بودجه دولت آمریکا پشتیبانی شد.
در این میان این
تردید در میان منتقدان قوت گرفت که نظریه پردازان آزادی می توانند یکی از جبهه
های متشکل سازمان سیا باشند. برای مثال جیمز وولسی رییس سابق سازمان سیا که به
عنوان یکی از محرکان ستاد مشاوره وزارت دفاع دونالد رامسفلد شناخته شده است، در
سال 2003 رییس خانه آزادی بود ولی پس از مدتی از این مسئولیت کنار گذاشته شد.
شاید به این دلیل که مردی با این زندگینامه به چهره خانه آزادی به شدت ضربه می
زد.
در ویلای منطقه
دوپون بر دوری از سازمان های امنیتی و هم چنین به طور غیر رسمی بر دوری از کاخ
سفید ارج نهاده می شود چرا که به باور آنان کاخ سفید در سیاست جهانی خیلی چماق
دور سر می گرداند و یک جانبه دست به عملیات نظامی می زند.
استراتژی خانه
آزادی «راه دوم» نام دارد و آن تغییر قدرت از داخل و تقویت جامعه مدنی با
پشتیبانی های تدارکاتی است. گاهی به نظر می رسد حتی کاندولیزا رایس وزیر امور
خارجه آمریکا نیز طرفدار همین راه است. رایس در یک سخنرانی اساسی در قاهره در
ماه ژوئن گفت: «آمریکا در شصت سال گذشته می خواست با بی اعتنایی به دمکراسی به
برقراری ثبات در خاور میانه برسد. نتیجه این شد که به هیچ کدام نرسیدیم. حالا
راه جدیدی را می آزماییم.»
بوش در نقش «پلیس
بد» با شلاق مداخله نظامی و رایس به عنوان «پلیس خوب» با شیرینی کمک های مالی؟
آن وقت بنیاد خانه آزادی هم باید یک جایی بین آن دو قرار داشته باشد. چه بسا
این بنیاد شاگرد وردست سیا برای یک امپریالیسم – دمکراسی با نیت های خوب باشد؟
خانم پائولا شریفر
رییس 36 ساله بخش برنامه ریزی این بنیاد به چنین تصوراتی می خندد. او که با
چهره پویا و آسوده انگار تازه از تعطیلات برگشته است، می گوید: «ما به دنبال
انجام وظایف امنیتی نیستیم. برای هیچ کس هم نسخه دمکراسی نمی پیچیم.» وی که
تازه از یک سمینار در صربستان بازگشته است ادامه می دهد: «ما فقط به دنیا یاد
می دهیم دمکراسی چگونه عمل می کند و مستدل نشان می دهیم در کجا دمکراسی نیست و
چگونه می توان آن را تقویت کرد.»
همکارش خانم جنیفر
ویندستور با خودآگاهی کامل چنین توضیح می دهد: «همکاری های گسترده بر اساس
بنیادهای مدنی از چشم انداز بیشتری برای رسیدن به نتایج دمکراتیک برخوردار
هستند تا مداخله نظامی. بعلاوه، این راه به مراتب هزینه کمتری دارد.»
ازبکستان در صدر
فهرست تغییرات آینده قرار دارد. به طور کلی کشورهای آسیای مرکزی و البته خاور
میانه در بالای فهرست هستند. چین سرسخت احتمالا نقش «بینگو» را بازی خواهد کرد.
بر اساس ارزیابی های بنیاد خانه آزادی حدود 60 درصد از جمعیت جهان که در آزادی
زندگی نمی کنند، در چین بسر می برند!
پائولا شریفر خیلی
دلش می خواهد بتوانند یک دفتر در کوبا باز کند تا «چهره رمانتیک رژیم کوبا در
هم فرو پاشد. اما حالا امکانش نیست. خیلی خطرناک است. سازمان امنیت کوبا همه
چیز را کنترل می کند.» در عراق هم مشکل وجود دارد و برای فعالیت در آنجا به
افراد زیادی نیاز هست که بتوانند امنیت فعالان را تأمین کنند.
در سالن جلویی
ویلا، جایی که تلفن های متعدد روی میزهای تحریر همزمان زنگ می زنند، همه چیز
مانند بازار بورس شلوغ است. ولی به جای قیمت های جدید بورس در یک تابلوی بزرگ،
یک نقشه جغرافیای جهان آویزان است که روی آن شعبه های بنیاد خانه آزادی مشخص
شده اند.
این بنیاد، پیشرفت
دمکراسی در هر کشور را هر سال در یک «نقشه آزادی» جدید ثبت می کند. کشورهای
الگو یعنی خود آمریکا و اروپای غربی با رنگ سبز مشخص شده اند. کشورهای بد که در
آنها حقوق بشر به شدت زیر پا نهاده می شود و دولت های آنها در یک انتخابات آزاد
به قدرت نرسیده اند به رنگ بنفش هستند: عربستان سعودی، پاکستان، جمهوری خلق چین
و چندین کشور آسیای مرکزی و افریقا از این گروهند. کشورهای متزلزل با رنگ زرد
مشخص شده اند.
آمار نشان می دهد
امر دمکراسی در جهان پیش می رود: در سال 1974 فقط 41 کشور به عنوان آزاد شمرده
می شدند. امروز شمار کشورهای آزاد به 89 رسیده است. 21 کشور در یک دهه قبل جزو
بدترین ها بودند. امروز فقط 8 کشور از آنها باقی مانده اند. بنیاد خانه آزادی
البته شکست را نیز تجربه کرده است: روسیه از رنگ زرد به رنگ بنفش بازگشته است!
|
