|
|
|
ترجمه |
|
دوبی برای ایرانیها از همه جا بهتره!
سالهاست نه تنها سرمایه خصوصی بلکه آن بخشی از سرمایه دولتی که حکومت اسلامی دست و دلبازانه در اختیار امپراتوری سپاه پاسداران قرار داده است به کشورهای خلیج و به ویژه دوبی منتقل می شود و به جای آن کالاهایی از غرب و شرق وارد ایران می شود که بخش بزرگی از آنها می توانند توسط تولیدکنندگان داخلی تهیه شوند تا تولید داخلی را تقویت و اقتصاد ملی را شکوفا سازند. حال آنکه با ورشکستگی کسبه و تولیدکنندگان کوچک، ایران به یک بازار مصرفی و بدون تولید آن هم برای برخی لایه های مرفه و تازه به دوران رسیده جامعه تبدیل شده است. گزارش روزنامه معتبر فرانکفورتر آلگماینه را در این زمینه می خوانید.
حسین حقیقی یک بازرگان ایرانیست که از بیست و دو سال پیش در دوبی زندگی می کند. یکی از بزرگترین شرکتهای امارات، حسین را از سالها پیش در ریاست امور مالی خود استخدام کرده است. حسین حقیقی پیش از آن در ایران معاون بانک مرکزی و آنگاه در دوبی رییس چندین بانک بود. این مرد آرام کار خود را می شناسد و به عنوان معاون «شورای دفتر بازرگانی ایران» ایرانیان ساکن دوبی را نیز می شناسد. نوزده سال پیش او یکی از مؤسسان این شورا بود. او شمار شرکتهای بزرگ ایرانی را که در دوبی به ثبت رسیده و با ایران تجارت می کنند، بالغ بر هزار تخمین می زند.
از هر پنج یا چهار نفر، یک نفر ایرانیست حسین حقیقی از قول آمارگران می گوید چهارصد هزار ایرانی در امارات متحده عربی زندگی می کنند. یک دهم از ساکنان امارات تبعه ایران هستند. تنها در دوبی از هر چهار یا پنج نفر یک نفر ایرانیست. هنگامی که رضا شاه هفتاد و یک سال پیش کشف حجاب را پیاده کرد، نخستین مهاجران ایرانی پای به دوبی گذاشتند. و هنگامی که در سال 1979 انقلاب اسلامی حجاب را اجباری کرد، دومین موج مهاجران از ایران به سوی دوبی سرازیر شد. هنوز هم ایرانیان به دوبی مهاجرت می کنند. شرکت های تجاری به دوبی می آیند تا به ایران کالا صادر کنند و از بانکهای غربی اعتبار بگیرند. حقیقتی می گوید اصلا «دوبی برای ایرانیان بهترین جاست». روز به روز بر شمار ایرانیان ثروتمندی که زندگی در دوبی را ترجیح می دهند و فرزندانشان را در دانشگاه های آمریکایی و کانادایی و استرالیایی دوبی ثبت نام می کنند، افزوده می شود.
سرمایه سیصد میلیارد دلاری ایرانیان آنها در دوبی حسابی پول خرج می کنند. حقیقی سرمایه گذاری ایرانیان در دوبی را تا سیصد میلیارد دلار تخمین می زند که عمدتا در مستغلات و معاملات ملکی و شرکتهای خدماتی سرمایه گذاری شده اند. پانزده درصد از مستغلات و معاملات ملکی دوبی به ایرانیان تعلق دارد. در بزرگترین پروژه های ملکی همواره ایرانیان حضور دارند. هر بحرانی که در ایران پیش می آید، بخشی از سرمایه آن کشور را روانه دوبی می کند. تنها در روزهای پس از پیروزی انتخاباتی احمدی نژاد در سال 2005 حدود دویست میلیون دلار به دوبی سرازیر شد. زیاد پیش می آید که برادران و دوستان از شرکتهای مختلف دور هم جمع می شوند و معاملات جهانی خود را بین خویش تقسیم می کنند. حقیقی در این مورد می گوید: «مثلا یکی نبض بازار ایران در دستش است، دیگری بازار آمریکا را در لس آنجلس می شناسد که بیشتر ایرانیان خارج از کشور در آنجا زندگی می کنند، و یکی دیگر تمامی فعالیت ها را در دوبی هماهنگ می کند».
تجارت با ایران عالیست یکی از بازرگانان ایرانی که معاملات جهانی خود را از دوبی سر و سامان می دهد، ساختار این معاملات را چنین توضیح می دهد: یک شرکت ایرانی در دوبی می تواند نماینده رسمی پخش و فروش کالاهای نامدار در خاورمیانه باشد و در عین حال از همین جا یک شعبه خود را در اروپا تغذیه کند. در هر دو صورت این کار که بتوان کالاهایی را از کشورهای مورد علاقه تهیه کرد، بسیار ساده است. کافیست رابطه خوب با بانکهای غربی داشت و بتوان کالاها را از دوبی به شرکتهایی در ایران که قابلیت پرداخت دارند، صادر کرد. او ادامه می دهد: «در دوبی می توان همه چیز خرید. مشکل فقط اینجاست که در صورت تحریم همه چیز گرانتر می شود». بر اساس آمار رسمی امارات متحده عربی، حدود 22 درصد صادرات این کشورها به ایران سرازیر می شود. این آمار شامل منطقه تجارت آزاد جبل علی که در آنجا حدود 3500 شرکت بین المللی ثبت شده اند، نمی شود. این شرکتها البته به کشورهای بسیاری کالا صادر می کنند، لیکن این صادرات بیش از همه جا به ایران می رود. بازرگانان غربی تخمین می زنند که یک سوم صادرات منطقه جبل علی برای ایران است. تمامی کنسرن های چند ملیتی از این منطقه با تمام جهان به تجارت مشغولند. این شرکتها صورت حساب صادرات برای ایران را در جبل علی صادر می کنند ولی کالاهایی که باید به ایران صادر شوند، اغلب در این منطقه بارگیری نمی شوند. یکی از نمایندگان یکی از شرکتهای غربی با خوشحالی می گوید: «تجارت با ایران بسیار عالیست!» البته هر کدام از این شرکتها تأکید می کنند که این صادرات بر خلاف مقررات تحریم علیه ایران از سوی سازمان ملل و جامعه بین المللی نیست.
کنترل از سوی آمریکا دوبی یک میدان عمده فروشی بزرگ است. یک بازرگان غربی می گوید: «هر کسی می تواند در اینجا پیش یک شرکت تجاری برود، چیزی را سفارش دهد، آن را بار کشتی کند و بعد کاملا قانونی در ایران تحویل بگیرد». مصطفی العانی رییس مرکز پژوهشی خلیج می افزاید: «به همین دلیل دوبی آخرین محلی است که ممکن است در آن محدودیت هایی برای تجارت با ایران وجود داشته باشد». با این همه محدودیت هایی وجود دارد. این محدودیت ها در «دفتر تماس با ایران» در سرکنسولگری آمریکا در دوبی شکل می گیرند. این دفتر از یک سال پیش تأسیس شده است. این دفتر با ایرانیان تماس می گیرد، اطلاعات درباره فعالیت های اقتصادی آنان جمع می کند و نمونه هایی از کالاهایی را که مورد معامله قرار می گیرند، کنترل می کند.
بسته شدن بیش از صد شرکت یک تاجر ایرانی در دوبی می گوید در سه ماه گذشته مقامات دوبی بیش از صد شرکت ایرانی را به دستور «دفتر تماس با ایران» بستند. برخی از این شرکتها مواد شیمیایی ممنوعه به ایران صادر می کردند و برخی دیگر به امپراتوری اقتصادی سپاه پاسداران تعلق داشتند. نیکول استراک از مرکز پژوهشی خلیج در دوبی می گوید این به اقتصاد ایران ضربه می زند چرا که اقتصاد ایران در چنبره فعالیت های اقتصادی سپاه پاسداران قرار دارد. زمانی آنها تولیدات تسلیحاتی را در اختیار داشتند. ولی سیدعلی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی هر روز بیش از پیش به دلیل وفاداری و تجربه مدیریتی آنها بخش های غیرنظامی اقتصاد را به آنها منتقل می کند.
هراس بانکها از تحریم آمریکا شرایط برای بانکهای ایران نیز به شدت مشکل می شود. هیچ بانک ایرانی در هیچ جای جهان به غیر از دوبی وجود ندارد. یک بانکدار غربی می گوید: «آنها هنوز اجازه فعالیت بانکی دارند، ولی شریک اقتصادی پیدا نمی کنند». این یعنی که تحریم های مالی آمریکا تأثیرگذارند. ابتدا بانکهای بین المللی پایشان را کاملا از معامله با ایران کنار کشیدند. بعد شعبات آنها در دوبی از اینکه به بانکهای ایرانی اعتبار بدهند، خودداری کردند. حتی بانک مرکزی امارات متحده عربی نیز از دادن اعتبار به بانکهای ایرانی خودداری می کند و فرقی نمی کند که این بانکها مانند بانک سپه و بانک تجارت در لیست سیاه قرار گرفته باشند و یا مانند بانک صادرات و بانک ملی (هنوز) در چنین لیستی نباشند و تمامی پرداخت های خود را به موقع انجام داده باشند. مصطفی العانی از مرکز پژوهشی خلیج می گوید: «روانشناسی تحریم به خوبی عمل می کند». این روانشناسی سبب می شود که دیگران از ایران و بانکهای ایرانی فاصله بگیرند چرا که همه منتظر محدودیت های جدیدتری هستند و نمی خواهند از امروز برای خود مشکلی به وجود بیاورند. کارشناسان بانکی حتی گزارش می دهند که آمریکا فشار می آورد تا هیچ معاملات بانکی با ایران صورت نگیرد و به هر نوع رابطه ای پایان داده شود. شرکت های ایرانی هنوز از معامله با بانکهای آسیایی محروم نشده اند ولی هر چه از تعداد بانکهایی که می توان با آنها معامله کرد، کاسته شود به همان اندازه بر هزینه شرکتهای ایرانی افزوده خواهد گشت.
گسترش صرافی ها در این میان بر شمار تاجران ایرانی که نزد بانکهای دوبی اعتبار دارند، افزوده می شود. آنها به شکل میانجی و محلل بین بانک و تاجران ایرانی قرار می گیرند تا آنها بتوانند کالاهای خود را از طریق بانکهایی که نمی توانند بطور مستقیم با آنها معامله کنند، به سوی ایران بفرستند. یکی از بانکداران دوبی می گوید: «این نوع معامله مدتهاست که دیگر یک معامله غیرعادی نیست!» برای فرار از کنترل بانکها و هم چنین فرار از مراحل اداری جهت سرازیر شدن پول از ایران به دوبی، بسیاری از تاجران ایرانی دوباره به صرافی ها روی آورده اند. صدها صرافی در دوبی وجود دارد که تردد بین المللی پول را ممکن می سازند بدون آنکه یک اسکناس از مرزها رد شود. مثلا تاجری در ایران از صرافی خود درخواست می کند به شریک اقتصادی وی در دوبی یک میلیون بپردازد. در مقابل شریکی که در دوبی هست به یک صرافی مراجعه می کند که قصد دارد یک میلیون در تهران حواله کند. فقط کافیست گذرنامه های خود را به یکدیگر نشان دهند. به این ترتیب یکی از تهران پولش را به دوبی و دیگری که در دوبی هست پولش را به تهران حواله می کند!
کالاها از بیراهه به ایران می رسند حتی بانکهای غربی نیز تا همین تابستان در مورد مشتریان جدی و بزرگ خود که از ایران می آمدند در این بازی همکاری می کردند حتی اگر معاملات هدف دیگری غیر از تهران می داشتند. تا اینکه اغلب این بانکها بر اثر فشار آمریکا از این بازی کنار کشیدند. یکی از بازرگانان با عصبانیت می گوید: «فکر می کنید چه کسی این خلاء را پر کرد؟ شرکت آمریکایی اتحادیه غرب!» یک تاجر دیگر توضیح می دهد کنسرن های بزرگ آمریکایی محصولات خود را به شرکای اقتصادی خود در عراق می فرستادند و همانطور که همه می دانند عراقیها بدون اینکه مجبور باشند جایی را دور بزنند، این محصولات را مستقیم به ایران صادر می کردند. تاجر سوم هم از این شکایت می کند که وی ماشین آلات خود را مطابق مقررات بدون اینکه قطعات آمریکایی در آنها به کار برده شده باشد به ایران صادر می کند. ایرانیها هم می توانند آن قطعات را از همه جا تهیه کنند! ولی او از این عصبانی است که که رقیب آمریکایی وی عین همین ماشین آلات را به نمایندگی خود در کویت می فرستد و این نمایندگی آن را به ایران صادر می کند!
امان از خشم واشنگتن جهان تجارت در این نکته اتفاق نظر دارد که ایران دو سوم واردات خود را از طریق دوبی دریافت می کند. ولی این رابطه می تواند تغییر کند. چرا که احمدی نژاد رییس جمهوری اسلامی می خواهد مالیات گمرکی بر کالاهای غربی را افزایش داده و به جای آن کالاهای رقیب از کشورهای آسیایی را با مالیات کمتری وارد کشور کند. همچنین وی در تابستان تأسیس یک منطقه آزاد تجاری با عراق را اعلام کرد تا به «برادران عراقی» کمک کند. به این ترتیب بخشی از صادرات می تواند بدون مالیات گمرکی از طریق عراق وارد ایران شود. نیکول استراک می گوید حتی بدون این اقدام نیز «شورای همکاری های خلیج» که امارات متحده عربی نیز عضو آن است، در اول سپتامبر یک قرارداد منطقه آزاد تجاری به ایران پیشنهاد کرد چرا که شورای همکاری های خلیج فارس می خواهد اگر ایران به قطعنامه های شورای امنیت عمل کند، به این کشور پیشنهادهای «جذاب و شیرین» ارائه کند. البته واشنگتن از پیشنهاد منطقه آزاد تجاری با کشورهای خلیج استقبال نکرد. این نشان می دهد که کشورهای منطقه از جمله دوبی در رابطه با ایران روی خط باریکی حرکت می کنند: از یک سو نمی خواهند معاملات خود را با ایران از دست بدهند، و از سوی دیگر میل ندارند مورد خشم و غضب واشنگتن قرار گیرند.
|
|
| © 2007 | | alefbe - journalist | | berlin | | germany | |
