ترجمه

خودکامگی خشن در ایران

در شرایطی که دو هفته از دستگیری رامین جهانبگلو روشنفکر برجسته ایرانی می گذرد، و در تمام این مدت آن سازمان ها و احزابی که برای عطسه «اصلاح طلبان» اعلامیه و بیانیه صادر می کردند، کلمه ای درباره اش ننوشتند، روزنامه معروف «دیتسایت» با عکسی از پرچم جمهوری اسلامی که به جای علامت «الله» روی آن میله های زندان کشیده شده است، در مقاله ای پرشور به قلم یورگ لائو به دستگیری رامین جهانبگلو روشنفکر ایرانی اعتراض می کند (10 مه) . وزارت اطلاعات اتهام جهانبگلو را «ارتباط با بیگانگان» اعلام کرده است.

در تهران یک روشنفکر پیشتاز دستگیر شده است. اگر این دستگیری در آن زمان که هنوز به اصلاح رژیم امیدی بود روی می داد، بلافاصله به تیتر خبری تبدیل می شد. امروز اما مسائل متعدد افکار عمومی جهان را به عدم حساسیت تهدید می کند: ما گرفتار بحران اتمی، یهود ستیزی و قیمت نفت هستیم. همین اینقدر نگرانی درباره ایران کافیست.

مسئله این است که رژیم ایران از این نگرانی ها و این موقعیت به سود خود استفاده می کند تا شهامت همین چند نفر اندیشمند آزادی خواهی را هم که در ایران وجود دارند، برباید. از 27 آوریل رامین جهانبگلو فیلسوف 46 ساله در زندان اوین محبوس است. او برای شرکت در یک کنفرانس عازم بروکسل بود که در فرودگاه دستگیر شد. از آن زمان معلوم نیست چه بر سر او آمده است. جهانبگلو نخستین فرد اپوزیسیون است که از زمان به قدرت رسیدن احمدی نژاد دستگیر می شود.

رامین جهانبگلو حتی برای دوستان دیرین خود یک شخصیت شگفت برانگیز است. در سالهای اخیر او بود که توانست نخستین گروه روشنفکران خارجی را به تهران دعوت کند: ریچارد رورتی، میشائیل والتزر، یورگن هابرماس، میخاییل ایگناتسیف و تیموتی گارتن اش به دعوت وی در برابر هزاران دانشجو سخنرانی کردند. این افراد همگی با تحسین از تسلیم ناپذیری و علاقه جامعه مدنی ایران به بحث و گفتگو بازگشتند.

دستگیری جهانبگلو می تواند آغاز یک موج جدید سرکوب علیه محافل زنده ایرانی باشد که وی آنها را با کتابها، سخنرانی ها و مقالات خویش تغذیه کرده است. جهانبگلو در دانشگاه سوربن تحصیل کرد، در دانشگاه هاروارد به تحقیق پرداخت و پیش از بازگشت در سال 2001 به تهران که زادگاهش است، در دانشگاه تورنتو تدریس می کرد. کتاب های او درباره هگل، شوپنهاور، ماکیاول و بیش از همه گفتگوهای وی با ایزیان برلین این متفکر پلورالیسم آزادمنش او را فراتر از مرزهای ایران مشهور ساخت.

جهانبگلو از ورود مستقیم به سیاست خودداری می ورزید. بازسازی فکری کشور که از ویرانگری های ایدئولوژیک در دوران شاه و سپس انقلاب اسلامی به جا مانده اند، موضوع اصلی اوست. او نسل جوان را فرا می خواند «خود را از این فشار روشنفکری که باید طرفدار و یا علیه غرب باشیم» رها سازند. پس از ماجرای کاریکاتورهای محمد او هر دو طرف را در مورد «خبیث نشان دادن دیگری» محکوم کرد. سخنان تحریک آمیز رییس جمهوری اسلامی علیه اسراییل را وی در روزنامه «ال پائیس» با این اعتقاد خود به چالش کشید: «وظیفه ماست که درباره آن رویداد درک ناپذیری که آشویتس می خوانیم اش شهادت دهیم».

رامین جهانبگلو در کشاکش نبرد تهدید کننده فرهنگ ها که این روزها جریان دارد، آن مسئولیت روشنفکرانه ای را نمایندگی می کند که که در برابر هیچ مرز فرهنگی، مذهبی و سیاسی توقف نمی کند. زمان آن رسیده است که به او ثابت کنیم در این عرصه تنها نیست.